Fræðsla

Brunaviðvörunarkerfi greinir eld á frumstigi og gefur fólki dýrmætar mínútur til að bregðast við og rýma. Snemmbúin viðvörun bjargar mannslífum og takmarkar tjón á eignum og rekstri.

Í mörgum húsum er kerfið einnig lögbundin krafa — en umfram það er það einfaldlega ein besta fjárfestingin í öryggi fólks.

Kerfið samanstendur af brunastjórnstöð (heilanum), skynjurum (reyk, hita eða hvort tveggja), handboðum sem fólk getur virkjað, og viðvörunarbúnaði — sírenum og ljósblossum. Oft bætast við stýringar sem loka hurðum, ræsa reyklosun eða senda boð áfram.

Allur búnaður á að uppfylla viðeigandi EN 54 staðla.

Það fer eftir stærð, gerð og notkun hússins — og hvaða reglugerð gilti þegar það var byggt. Krafan er algengust í samkomuhúsum, hótelum og gististöðum, skólum og leikskólum, verslunum, skrifstofum og atvinnu- eða lagerhúsnæði.

Besta leiðin er að fá mat: við förum yfir hvað á við um þitt hús.

Helstu heimildir eru byggingarreglugerð nr. 112/2012 (9. hluti um varnir gegn eldsvoða og kafli 9.4 um öryggisbúnað), reglur um sjálfvirk brunaviðvörunarkerfi, og EN 54 staðlarnir um búnaðinn sjálfan. Um uppsetningu og þjónustu gildir reglugerð nr. 1067/2011 um þjónustuaðila brunavarna.

Hönnun, uppsetning og viðhald á að fylgja leiðbeiningum Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar (HMS).

Af því að reglur breytast. Hús fylgja þeirri byggingarreglugerð sem var í gildi þegar þau voru byggð eða þeim síðast breytt — eldra hús þarf ekki sjálfkrafa að uppfæra sig í takt við nýjustu reglur.

Þegar húsi er breytt verulega, notkun þess breytist (t.d. íbúðarhús verður gististaður) eða eldvarnaeftirlit gerir athugasemd, geta nýrri kröfur virkjast. Þess vegna metum við hvert hús fyrir sig.

Uppsetning og þjónusta brunaviðvörunarkerfa er í höndum löggiltra rafverktaka og viðurkenndra þjónustuaðila brunavarna. Þjónustuaðili þarf starfsleyfi frá HMS og tæknimenn viðurkennda þjálfun, sbr. reglugerð nr. 1067/2011.

Volt er viðurkenndur þjónustuaðili, viðurkenndur af Húsnæðis- og mannvirkjastofnun.

Já. Gera skal þjónustusamning um reglubundna skoðun fyrir öll brunaviðvörunarkerfi. Reglubundin skoðun tryggir að kerfið virki þegar á reynir og heldur ábyrgð og vottun í gildi.

Volt sinnir fjölda slíkra þjónustusamninga fyrir fyrirtæki og stofnanir.

Farið er yfir stjórnstöð, skynjara, handboða og viðvörunarbúnað, rafhlöður og aflgjafar prófuð, atburðaskrá skoðuð og bilanir lagfærðar. Skoðunarskýrsla er gerð eftir hverja skoðun.

Skýrslan er staðfesting á að kerfið sé í lagi — og gagnleg gagnvart tryggingum og eftirliti.

Eigandi eða rekstraraðili ber ábyrgð á að kerfið sé virkt, að reglubundnar skoðanir fari fram og að brugðist sé við bilunum og boðum. Einföld regluleg eigin-yfirferð milli fagskoðana skiptir líka máli.

Við leiðbeinum um hvað þarf að gera og hversu oft.

Í hefðbundnu kerfi er húsinu skipt í svæði (línur) og kerfið segir hvaða svæði er í viðvörun. Í vistfangakerfi (addressuðu) hefur hver skynjari sitt vistfang, svo kerfið bendir nákvæmlega á hvaða skynjari eða handboði fór af stað.

Vistfangakerfi flýta viðbrögðum, draga úr falsboðum og henta stærri og flóknari húsum. Hefðbundin kerfi eru einföld og hagkvæm í smærri mannvirki.

Þráðlaus kerfi eru kjörin þar sem lagnaleiðir eru erfiðar eða óæskilegar — í friðuðum og sögulegum húsum, eða þar sem rekstur má ekki stöðvast. Uppsetning er fljótleg og rask í lágmarki, með sama öryggi og víruð kerfi.

Reyksogskerfi (aspirating) sogar loft úr rýminu um rör og greinir reyk á mjög frumstigi — oft löngu áður en hefðbundnir skynjarar bregðast við. Það hentar gagnaverum, lagerrýmum og öðrum viðkvæmum eða hávöxnum rýmum.

Neyðarlýsing er lýsing sem kviknar sjálfkrafa þegar rafmagn fer af og lýsir flóttaleiðir svo hægt sé að rýma með öruggum hætti. Samkvæmt byggingarreglugerð (kafli 9.4.12) á hún meðal annars að lýsa í minnst 60 mínútur og ná tilteknum birtustyrk á flóttaleiðum og í stigum.

Hún er almennt krafist í skólum og leikskólum, samkomuhúsum, verslunum, skrifstofum, hótelum og atvinnu- eða lagerhúsnæði — nánar eftir gerð og aldri húss.

Algild hönnun þýðir að mannvirki séu hönnuð þannig að allir geti notað þau, líka hreyfihamlaðir, án sérstakrar aðlögunar. Í brunavörnum þýðir það að tryggja verður að allir komist út — eða á öruggan stað — og geti kallað eftir aðstoð.

Þess vegna eru athvörf fyrir hreyfihamlaða (disabled refuge) og neyðarsímakerfi (EVC) hluti af lausninni í stærri byggingum.

Talvarpskerfi leiðbeina fólki með skýru, mæltu tali í stað einfaldrar sírenu — sem styður skipulagða rýmingu. Neyðarsímakerfi (EVC) tryggja örugg samskipti milli athvarfa, stjórnstöðvar og slökkviliðs.

Þetta skiptir sérstaklega máli í stórum eða fjölmennum byggingum og er hluti af algildri hönnun.

Fyrir veitinga- og skemmtanahald metur slökkvilið brunavarnir staðarins og ákveður leyfilegan hámarksfjölda gesta. Þar skipta máli virk brunaviðvörun, neyðarlýsing, skýrt merktar og greiðar flóttaleiðir, og að hámarksfjölda gesta sé fylgt.

Um þetta gildir meðal annars reglugerð nr. 1277/2016 um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald, auk byggingarreglugerðar. Við aðstoðum við að uppfylla kröfurnar og undirbúa úttekt.

Falsboð stafa oft af ryki, gufu, matreiðslu, röngu vali eða staðsetningu skynjara, eða úreltum búnaði. Þau grafa undan trausti á kerfinu og geta verið kostnaðarsöm.

Réttur skynjari á réttum stað, reglubundið viðhald og nútímalegur búnaður (t.d. fjölskynjarar) draga verulega úr falsboðum.

Flóttamyndir sýna fólki á einfaldan hátt hvar það er statt og hvernig það kemst út, og eru settar upp á áberandi stöðum. Yfirlitsmyndir (fyrir slökkvilið og rekstur) sýna uppbyggingu kerfisins og staðsetningu búnaðar.

Hvort tveggja auðveldar örugga rýmingu og viðbrögð og er oft hluti af kröfum.